Welk cms systeem kies je in 2026? WordPress of een site zonder plugins?

Wat is een cms systeem?

Een cms systeem, voluit contentmanagementsysteem, is software waarmee je de inhoud van je website beheert zonder code te schrijven: teksten, beelden, pagina's en blogs. Je logt in, past iets aan en zet het online.

Elk cms systeem doet twee dingen. Het bewaart je inhoud, en het maakt daar pagina's van voor je bezoekers. Bij WordPress gebeurt dat allebei op dezelfde server, met PHP en een database, volgens de eisen van WordPress zelf. Bij een headless cms zijn die twee taken gescheiden. Dat verschil bepaalt wat je moet bijhouden, hoe snel je site is en of je later kunt verhuizen.

Voor een kennisbedrijf is de vraag zelden welk systeem de meeste functies heeft. De vraag is: wie wijzigt de site, hoe vaak, en wie houdt de techniek bij? Op die drie vragen is dit stuk gebouwd.

Waarom de keuze in 2026 anders is

WordPress is nog altijd het grootste cms systeem. Op 7 november 2026 draaide 58,2% van de sites met een bekend cms systeem erop, volgens W3Techs. Maar dat aandeel zakt al jaren: op 1 januari 2022 was het nog 65,2%, blijkt uit de cijfers per jaar. In dezelfde tijd groeide Wix van 2,9% naar 6,1% en Shopify van 6,6% naar 7,9%.

De basis van WordPress is oud: de eerste versie kwam op 27 mei 2003 uit. Wat het systeem niet zelf kan, komt erbij via plugins en thema's, en daar zit het risico. Van de 11.334 nieuwe lekken in 2025 zat 91% in plugins en 9% in thema's. WordPress zelf had er 6, volgens Patchstack. Hetzelfde rapport meldt dat ongeveer de helft van de lekken met grote impact binnen 24 uur wordt misbruikt.

Verouderd betekent hier niet dat WordPress niet werkt. Het betekent dat deze manier van bouwen het onderhoud bij jou legt: elke plugin is een onderdeel dat iemand moet bijwerken. De nieuwere manier draait dat om. Een framework als Astro bouwt de pagina's op de server en stuurt standaard geen JavaScript mee naar de browser. Astro noemt zich het framework voor sites met inhoud, zoals blogs en marketingsites. Op 16 januari 2026 ging het team erachter naar Cloudflare, en Astro blijft open source, meldde Cloudflare. Of overstappen voor jou loont, staat bij WordPress-alternatief.

De vier soorten cms systemen

Er zijn honderden cms systemen, maar voor een bedrijfssite kies je in de praktijk uit vier soorten. Daarnaast is er een vijfde route: de techniek niet zelf beheren.

• Traditioneel: WordPress, Drupal, Joomla. Beheer en website zitten in één pakket op één server. Alles kan met een plugin, en alles moet je bijhouden: de kern, het thema, de plugins en PHP.
• WordPress met een page builder: Elementor, Divi, WPBakery. Een plugin waarmee je pagina's opbouwt door blokken te slepen. Volgens schattingen in de Web Almanac 2025 van HTTP Archive gebruikt ongeveer 60% van de WordPress-sites er een, met Elementor als grootste. Je krijgt vrijheid in de opmaak, en daarmee een extra laag code en vaak een extra licentie.
• Gehoste bouwer: Wix, Squarespace, Webflow, Framer. Je huurt alles in één: editor, hosting en updates. Je hoeft niets bij te werken, maar je site woont bij de aanbieder.
• Headless: Sanity, Contentful, Storyblok. Het cms systeem bewaart alleen de inhoud. Een framework als Astro of Next.js maakt er pagina's van, vaak vooraf als bestanden. Op de server draait dan geen plugin, maar voor de bouw heb je een ontwikkelaar nodig.
• Een site zonder plugins die iemand anders bijhoudt. Zo werken wij: gebouwd met Astro, statisch geserveerd via Cloudflare, zonder WordPress en zonder plugins. Je wijzigingen stuur je via WhatsApp, en ze staan binnen 24 uur live.

Het technische verschil tussen WordPress en een site met vooraf gebouwde pagina's staat bij WordPress of statische site.

Wat een page builder met je snelheid doet

Google meet bij echte Chrome-gebruikers hoe snel een pagina laadt, reageert en stil blijft staan: de Core Web Vitals. Het Technology Report van HTTP Archive zet die metingen per techniek naast elkaar. Hieronder de stand van september 2026, op mobiel. De paginagrootte komt uit dezelfde bron.

Met een page builder haal je de norm minder vaak: 36,3% bij Elementor, tegen 52,0% bij WordPress met de standaard blokeditor. Dat gaat niet over een paar sites, want Elementor telt in deze meting bijna 880.000 sites. De Web Almanac 2025 noemt de oorzaak: bouwers maken vaak een ingewikkelder HTML-structuur en grotere CSS- en JavaScript-bestanden.

Lees de tabel als een gemiddelde, niet als een oordeel over één site. Het zijn verschillende sites met verschillende eigenaren, geen proef met dezelfde pagina. Een goed gebouwde WordPress-site kan snel zijn. En een modern framework is niet vanzelf snel: sites op Next.js haalden 35,7%. Hoe je je eigen site meet, lees je bij Core Web Vitals.

Alle soorten naast elkaar

De bedragen gelden voor drie jaar en komen van de aanbieders zelf of uit ons eigen rekenvoorbeeld. Bij zelf bouwen en bij een gehoste bouwer komt je eigen tijd er nog bij. De snelheid komt uit de tabel hierboven.

Waar de bedragen vandaan komen. Wix kost €12 tot €40 en Squarespace €16 tot €49 per maand, volgens Searchlab. Webflow vraagt $15 per maand zonder cms en $25 met cms, per site, jaarlijks betaald en zonder btw. Framer vraagt $10 tot $30 per maand. Een page builder kost vanaf $60 per jaar bij Elementor, en $89 per jaar of $249 eenmalig bij Divi.

Bij headless is het cms gratis in de instapversies van Sanity en Storyblok. Daarboven kost Sanity $15 per gebruiker per maand, en Storyblok Growth $90,75 per maand bij jaarlijkse betaling: $3.267 over drie jaar. Statische bestanden serveren is bij Cloudflare gratis en onbeperkt. De bouw door een ontwikkelaar is de grote post, en die verschilt te veel per project om hier een bedrag te noemen.

Waar het geld zit bij beheer

De bouw betaal je één keer. Het verschil zit in wat elk jaar terugkomt: hosting, licenties, onderhoud en uren. Bureaus noemen voor onderhoud en updates €50 tot €200 per maand, zie Qomv. MonkeyVision koppelt de prijs aan het aantal plugins: €75 tot €100 per maand voor een eenvoudige bedrijfssite met tien plugins, €150 tot €250 voor een webshop of maatwerksite met dertig plugins of meer. Wat niet in het contract zit, kost uren: gemiddeld €108 per uur bij Nederlandse bureaus, volgens de Simplicate Agencies Benchmark onder bijna 550 bureaus.

Dat bedrag blijft niet gelijk. Vier dingen duwen het elk jaar omhoog. Dat is ons oordeel, de feiten eronder hebben een bron.

• Licenties verlengen tegen de volle prijs. Bij WP Rocket geldt de prijs voor het eerste jaar, daarna verlengt de licentie tegen de normale prijs. Bij WPBakery zit één jaar Support Plus bij de licentie. Daarna kost het $59 per jaar, en zonder Support Plus krijg je geen automatische updates. Elementor verlengt elk abonnement tegen de lijstprijs.
• Meer lekken, dus meer updates. Het aantal nieuwe WordPress-lekken steeg in 2025 met 42%, volgens Patchstack. Wordfence zette in het laatste kwartaal van 2025 alleen al 2.213 nieuwe lekken in zijn database. Elke update is een moment waarop iets stuk kan gaan, dus ook een controle.
• PHP moet mee. WordPress raadt nu PHP 8.3 of hoger aan. Een oudere plugin werkt dan soms niet meer. Welke versie wanneer afloopt, staat bij WordPress updates.
• De hack die in geen offerte staat. Opruimen kost uren tegen het uurtarief. Wat je dan doet, lees je bij WordPress gehackt.

Dit is een voorbeeld, geen gemiddelde: veel sites hebben meer betaalde plugins, sommige geen. Searchlab noemt €0 tot €500 per jaar aan licenties en €5 tot €50 per maand aan hosting. Het rekenvoorbeeld met alle posten staat bij de kosten van een WordPress-website, en per jaar bij wat een website per jaar kost.

Bij ons betaal je €2.500 eenmalig en €100 per maand, exclusief btw: €6.100 over drie jaar. Er zijn geen plugin-licenties, want er zijn geen plugins. Je wijzigingen stuur je via WhatsApp, en ze staan binnen 24 uur live.

Kun je je site meenemen?

Deze vraag wordt het minst gesteld en kost later het meest. Kun je niet verhuizen, dan heb je bij een prijsverhoging weinig keus. Zo staat het per soort:

• WordPress: ja. Met je bestanden en database kun je naar elke hostingpartij die PHP en MySQL of MariaDB draait.
• Een page builder: de opmaak zit in het formaat van de bouwer. Hoeveel ervan overblijft als je wisselt, verschilt per bouwer en per versie. Test het op een kopie voor je besluit.
• Wix: nee. Een Wix-site moet op de servers van Wix blijven draaien, schrijft Wix zelf.
• Squarespace: deels. De export is één XML-bestand in WordPress-formaat, met gewone pagina's, één blog en tekst- en beeldblokken. Winkelpagina's, de opmaak en eigen CSS gaan niet mee, volgens Squarespace.
• Webflow: deels. Code exporteren kan alleen met een Workspace-abonnement. De inhoud uit het cms zit niet in die code, die krijg je los als CSV. Formulieren en zoeken werken daarna niet meer, volgens Webflow.
• Framer: nee. Framer biedt geen HTML-export om je site zelf te hosten.
• Headless: ja, als je het regelt. Bij Sanity zet één opdracht je hele dataset met beelden in een bestand, zie de documentatie. Astro zelf is open source, dus de code van je site draait ook bij een andere host.
• Bij ons: ja. De broncode is van jou.

Vraag het schriftelijk voor je tekent: wat krijg ik mee als ik stop, en werkt dat ergens anders? Lees ook van wie je broncode is.

Wanneer WordPress of een page builder wél past

Wij bouwen niet op WordPress, dus dit is het eerlijke deel. In deze gevallen is WordPress, met of zonder page builder, een goede keuze:

• Een redactie die elke dag publiceert. Met schrijvers, eindredactie en rollen is de editor in de browser het sterke punt van WordPress. Wil je dat met een snellere site, dan is headless de andere route, met een ontwikkelaar erbij.
• Een webshop. Dan kies je eerder tussen WooCommerce en een gehoste winkel als Shopify, dat op 7,9% van de sites met een bekend cms systeem draait. Dat is een andere keuze dan die voor een bedrijfssite.
• Koppelingen of een plugin die niemand anders heeft, zoals een ledenomgeving of een boekingssysteem.
• Een eigen ontwikkelaar of een team dat elke week de updates doet. Dan is het onderhoud geregeld, en weegt de vrijheid van WordPress zwaarder.
• Een marketingteam dat zelf landingspagina's bouwt. Daar is een page builder voor gemaakt. Webflow of Framer kan ook, en die haalden in de meting hierboven vaker de snelheidsnorm.
• Een klein budget en eigen tijd. Dan is Wix of Squarespace het goedkoopst. Weet wel dat je bij Wix niet kunt verhuizen.
• Een site die net is vernieuwd en goed draait. Dan is overstappen vooral risico.

In die gevallen helpt beter onderhoud meer dan een ander systeem. Lees wat website onderhoud kost en wat echt helpt bij WordPress beveiliging. Twijfel je of overstappen loont, dan staat dat uitgewerkt bij WordPress-alternatief.

De keuzehulp in zeven vragen

1. Wie wijzigt de site, en hoe vaak? Publiceert een team elke dag, kies dan een cms systeem met een editor en rollen. Verandert de site een paar keer per maand, dan hoef je het niet zelf te doen.
2. Verkoop je online? Met een webshop kies je tussen WooCommerce en een gehoste winkel. Dat is een aparte keuze.
3. Welke plugins kun je niet missen? Heeft er een geen vervanging, dan blijf je op WordPress. Regel dan wie hem bijwerkt, want ongeveer de helft van de lekken met grote impact wordt binnen 24 uur misbruikt.
4. Wie houdt de techniek bij? Is het antwoord niemand, kies dan iets zonder plugins en PHP om bij te werken: een gehoste bouwer of een statische site.
5. Wat kost het over drie jaar? Tel bouw, hosting, licenties na het eerste jaar en uren bij elkaar. Leg aanbieders naast elkaar met de 8 vragen voor een offerte.
6. Kun je weg? Vraag welke export je krijgt en of die ergens anders werkt. Bij Wix en Framer is het antwoord nee.
7. Hoe snel is het bij echte bezoekers? Kijk naar de Core Web Vitals van bestaande sites op dat systeem, niet naar een demo.

Zo kies je deze week

• Maandag: tel. Hoeveel wijzigingen had je site het afgelopen jaar, en wie deed ze?
• Dinsdag: maak de lijst. Alle plugins en licenties, met de verlengdatum en de prijs na het eerste jaar.
• Woensdag: meet. Doe de gratis scan voor de techniek en de beveiliging van je huidige site.
• Donderdag: vraag om je export. Vraag je huidige partij schriftelijk wat je meekrijgt als je stopt.
• Vrijdag: reken drie jaar door. Zet de posten van dinsdag naast de offertes die je hebt.

Kom je uit bij een redactie of een webshop, blijf dan bij een cms systeem met een editor en regel het onderhoud goed. Kom je uit bij een zakelijke site die een paar keer per maand verandert, dan past onze manier. Vraag je drie ontwerpen aan: je ziet ze voor je iets betaalt.